Nøtur eru neyðug festi í mekaniskum sambandi. Teirra rætta nýtsla ávirkar beinleiðis trygdina, stabilitetin og lívstíðina hjá útgerðini. Í roynd og veru skal val, uppseting og viðlíkahald av nøtum halda seg til ávísar tøkniligar tekniskar upplýsingar fyri at tryggja álítandi sambond og sleppa undan møguligum brekum. Í hesi greinini verða nærri ráð um nøtunýtslu, dekka val, uppseting, anti{3}} loosing, og viðlíkahald.
1. Ráð til at nøta Val av vali
Nøtuval krevur umfatandi umhugsni av viðurskiftum sum tilfari í sambandinum, lastkrøvunum og rakstrarumhvørvinum. Fyrst skalt tú velja eina nøt, sum passar til boltspesifikatiónirnar, og tryggja tráðstøddina (t.d. M8, M10) og styrkistig (t.d. 8,8, 10,9) dyst. Í øðrum lagi velur tú serkønar nøtir til ymiskar rakstrarumstøður:
Há{0}}stressur rakstrarviðurskifti: Brúka høgt-styrki legeringsstálmøtur og skivur til at býta trýstið út.
Vibratiónsumhvørvi: Helst anti- losandi nøtir (so sum nylon innsetingarmøtur ella læsmøtur) ella legg fjaðravaskingar til.
Tær umhvørvi: Brúka rustfrítt stálmøtur (so sum 304 ella 316) ella sink- platerað ella Dacomet-viðgjørdar nøtir fyri betri tæringsmótstøðu.
Eisini skal nøtutjúktin passa til boltráðslongdina fyri at sleppa undan tráðstripping ella ikki nóg nógvari forbelasting orsakað av ófullfíggjaðum tráði.
II. Nøt uppsetingarteknikkur
Rættur uppsetingartøkni er neyðugur fyri at tryggja rætta virksemið hjá nøtini. Niðanfyri eru lyklarakstrarpunkt:
Prelastarstýring: Brúka ein momentlykil til at spenna nøtina til mælta virðið, og slepp undan at verða yvirspunnar (sum kann elva til tráðavforming) ella undirspenning (sum kann loysa og miseydnast). Almennir vinnunormar geva moment tilvísingarvirði; til dømis er mælta momentið til ein M10 bolt 40-60 N·m.
Diagonalt Spennandi raðfylgja: Fyri multi{0}}nøtusamband (so sum flensar), spenn nøturnar í tvørgangandi raðfylgju fyri at tryggja einsháttað kraftbýti og forða fyri skeiving av liðflatanum.
Smyrjihjálp: At brúka eina hóvliga nøgd av smyrjievni (so sum molybden-disulfid) á tráðirnar ella nøtukontaktflaturnar kann minka um spennandi momentið og minka um slitið.
Slepp undan at blanda tilfar: Slepp undan at brúka ymiskt tilfar (so sum aluminiummøtur og stálboltar) beinleiðis saman fyri at fyribyrgja elektrokemiskari tæring.
III. Anti- at loysa teknikkir
Nøtuloysing er ein vanlig orsøk til mekaniskt brek, og miðvís anti{0}} losandi tiltøk eru kravd:
Mekanisk anti- at losera: Brúka cotter pinnar, lásvaskir ella tandemtráð til at tryggja nøtina, sum hóskar til høgt-vibratiónsumhvørvi.
Friktións anti{0}} losandi: Brúka tvær nøtir (primær nøta + sekundær nøtur) ella fjaðravaskandi til at økja um friktiónsmótstøðuna.
Varandi anti{0}} losandi: Brúka blettsveising, nitering ella lím (so sum Loctite) til at tryggja nøtina, men tryggja operbarleika til eftirfylgjandi viðlíkahald.
Serligar nøtir: Dømi um hetta eru nylon lásnøtur (sum engagera tráðirnar við einum nylonringi) ella nøtunum hjá Tang (sum sjálv{0}} locka við einum eksentriskum bygnaði).
IV. Viðlíkahald og avloysaratilmæli
At kanna regluliga herðingarstøðuna hjá nøtum er avgerandi fyri at fyribyrgja vanlukkum:
Periodisk afturgongd: Undir byrjanarútgerðarrakstri ella undir umstøðum við tíðum vibratiónum skal nøtuforlastin verða kannaður aftur við jøvnum millumbilum (t.d. 50-100 tímar).
Slit Eftirlit: Um tráðstripping, nøtuhornslit ella vaskibilur verða uppdagaðir, skulu tey skiftast út beinanvegin.
Avtøku fyrivarni: Rusted nøtir kunnu bleytast í gjøgnumgangandi olju, áðrenn tær verða burturbeindar við einum slaglykili ella rørlykili fyri at sleppa undan at skaða tráðirnar orsakað av kraftmiklari handfaring.
Niðurstøða
Hóast smáar, eru nøtir avgerandi komponentir í mekaniskum skipanum. Meistara ljóðval, uppseting, og anti{1}} losandi teknikkur ikki bert betra um útgerðarálítandi útgerð, men eisini víðkar um lívstíðina. Í veruligari nýtslu skulu fleksiblar tillagingar gerast grundaðar á ávísar rakstrarumstøður, og strangt at halda seg til vinnunormar eiga at halda seg til fyri at tryggja, at hvør nøtin virkar við sínum optimala avriki.
